Nói thật là chuyện đi họp, cán bộ ngủ gật và làm việc riêng là phổ biến. Vì thế chất lượng các hội nghị gần như không đảm bảo, và mang nặng tính hình thức.

Theo như bài báo thì tổ chức hội nghị phòng chống HIV/AIDS của Đà Năng không thành công là một thất bại của ông Nguyễn Xuân Anh với vai trò là người tổ chức, điều hành hội nghị và phản ánh thái độ thờ ơ lãnh cảm, vô trách nhiệm của cán bộ Đà Nẵng với những vấn đề hệ trọng của đất nước.

Trước hết phải nói thẳng, việc tổ chức hội nghị ở ta gần như mang tính hình thức, nghĩa là nó được sắp đặt, được lập trình sẵn và cứ thế chạy thì cho ra sản phẩm theo ước muốn của nhà lãnh đạo hay nhà tổ chức. Tổ chức hội nghị kiểu này, gần như các ý kiến đã được mặc định và không thay đổi, các ý kiến khác chỉ là thêm thắt mua vui cho có màu sắc dân chủ, nhưng thực ra các vấn đề cơ bản đã được quyết từ trước. Thậm chí có những hội nghị đã có kết luận đánh máy sẵn dưới dạng quyết nghị hay nghị quyết gì đó.

Vậy nên, với những hội nghị kiểu này, người tham gia có phát biểu cũng bằng không và không có giá trị khoa học nào ngoài tô vẽ màu sắc. Ý thức được giá trị ý kiến của mình khi tham gia tham luận chẳng có ý nghĩa gì nên một số đại biểu không phát biểu và quay sang làm việc khác như ở Đà Nẵng là điều dễ hiểu.

Một điểm nhỏ nữa, tại hội nghị màn chào hỏi kéo dài hơn sự cần thiết bởi "kính thưa các loại kính" cũng sẽ dẫn đến kết cục kém hay ho, và đôi khi dẫn đến thảm họa.

Thứ hai, vai trò của người điều hành hội nghị là rất quan trọng. Một người có đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, trí tuệ mạnh mẽ, ăn nói lưu loát tỉnh táo (hùng biện) và nhạy bén trong ứng xử sẽ rất thành công ở vai trò này.

Thực tế, tôi đã chứng kiến nhiều người điều hành kém cỏi ngay cả ở những vấn đề cá nhân, như cách ăn mặc, khả năng hùng biện, dẫn dắt vấn đề, sự tỉnh táo để phát hiện các ý kiến trái chiều, cân nhắc thời lượng cho từng ý kiến, ngắt câu hay nhắc nhở đại biểu khi góp ý.

Có người điều hành kém tới mức, một mình anh ta nói đã hết một nửa thời lượng hội nghị, không những thế anh ta cho rằng đây là một diễn đàn để đánh bóng tên tuổi cá nhân hay khoe mình sở hữu một trí tuệ siêu việt. Lại có người thì nể nang, né tránh nên để mặc đại biểu muốn nói gì thì nói, dẫn đến lạc đề và mất thời gian. Tất nhiên cũng có loại người điều hành chỉ mong sao cho hội nghị qua nhanh để đọc kết luận đã chuẩn bị sẵn, và các đại biểu không khó để nhận ra điều này.

Thứ ba, thái độ xây dựng và công tâm của các đại biểu tham dự hội nghị rất quan trọng bởi họ là số đông và ý kiến của họ về mặt khoa học sẽ làm nên giá trị khoa học không chỉ ở những bản tham luận và góp phần vào kết quả chung của hội nghị.

Phải thừa nhận rằng, ta không thiếu các đại biểu nhiệt tâm, có trình độ nhưng vì ý kiến của họ không được tiếp thu nên khi tham gia hội nghị họ không muốn phát biểu ý kiến, hoặc trước khi phát biểu, một số đại biểu đã nhận được được sự "nhắc nhở" và chính điều này đã giết chết tinh thần khoa học và tính xây dựng của ý kiến.

Cũng phải thấy rằng, số lượng đại biểu vô cảm, thờ ơ, tắc trách, thiếu tinh thần xây dựng còn nhiều, rất nhiều. Họ tham gia hội nghị như một thủ tục, đi lấy lệ vì yêu cầu hành chính của cơ quan chứ không hề có trách nhiệm. Oái oăm thay, số này lại là số đông và chính thái độ của họ góp phần tạo ra sự buồn thảm của một hội nghị.

Một số đại biểu khác khi tham gia hội nghị với sự nhiệt tâm, nhưng tiếc thay, động đến bất cứ vấn đề gì thì họ đều như "con nai vàng ngơ ngác", nói trắng ra là không biết gì. Loại này, chính là thành phần cần phải giảm biên chế bởi họ chỉ biết cắp ô đi về.

Còn một số ít thuộc thành phần đại biểu hội nghị là loại "tự tin vô đối". Họ là tuýp người luôn cho rằng mình đúng, hiểu biết rất nhiều và kém chừng mực. Thậm chí, có người phát biểu sai nhưng vẫn rất tự tin cho rằng mình đúng và tiếp tục chém gió hồn nhiên, ngây thơ tại hội nghị. Số này thực tế không nhiều, và hầu hết thuộc về thành phần mà IC có vấn đề.

Một lý do khác dẫn đến việc tổ chức hội nghị thất bại phải kể đến khâu chuẩn bị. Từ ý tưởng tổ chức, địa điểm, thời gian, nội dung, dự kiến người dự, người điều hành, chuẩn bị các ý kiến "đinh", dự kiến các khả năng có ý kiến trái chiều và cách xử lý...cho đến trà nước, điện đóm.

Ở ta, việc chuẩn bị hội nghị thường làm tốt ở các khâu có liên quan đến tài chính, hậu cần và yêu cầu đại biểu tham dự, nhưng khách mời thì luôn luôn bị phụ thuộc.

Nhân đây cũng nói thêm, việc tổ chức hội nghị của ta bị lên án là hình thức vì nhà tổ chức luôn cố ý mời bằng được các lãnh đạo cấp cao tới dự cho thêm phần hoành tráng, và điều này dẫn đến bị động vì phụ thuộc vào lịch hàng ngày của lãnh đạo. Tôi đã chứng kiến, có hội nghị phải huy động cán bộ đến ngồi chờ (chủ động) lãnh đạo đến dự mới khai mạc được, chờ 3 tiếng, kết quả là lãnh đạo đó không đến, hội nghị buộc phải khai mạc và bế mạc trong 20 phút với những nội dung chưa hề được thảo luận.

Đó đích thị là một thảm họa.

Trở lại với Đà Nẵng, một hội nghị bàn về chủ đề nóng, liên quan đến phát triển của một thành phố là phòng chống HIV/AIDS mà lại chỉ có 4 tham luận và một ý kiến thì đúng là một thảm họa, không chỉ về khoa học, mà còn cả về giá trị kinh tế. Đó là một sự lãng phí ghê gớm cả về kinh tế và trí tuệ.

1. Cứ đến dịp đáo niên, có ai rỗi rãi ngồi cộng trừ nhân chia, coi mình đã sống được bao nhiêu ngày? Ví dụ như tôi, cứ tính một năm là 365 ngày, tính đến tết này là được gần 13.000 ngày. Và trong mười mấy ngàn ngày đã cũ xì đó, có bao nhiêu lần bạn tự hỏi sao ta lại có mặt trên đời, kiểu câu hỏi mà con nít bây giờ hay dùng là: mục đích bạn đến trái đất này? Hồi nhỏ, khi dùng một tấm gương để phản chiếu lại hình ảnh của mình trong một tấm gương lót tủ buýt phê, tôi luôn có cảm giác sợ hãi, vì hình ảnh phản chiếu không có điểm dừng, nó tiếp tục ánh xạ mãi mãi. Kiểu mà những người làm truyền hình có thể hình dung khi họ trực tiếp lên sóng hình ảnh cái monitor đang chiếu những gì mà họ đang trực tiếp. Đó là sự vô cực. Nó khiến tôi liên tưởng đến sự vô định. Năm 8 tuổi, tôi có đọc một cuốn kinh của nội, đại loại nói về sự luân hồi của nghiệp, nó cứ diễn tiến mãi như vòng xoắn trôn ko thấy kết điểm, nếu như người ta không tự thoát ra. Từ đó, tôi luôn có cảm giác sợ hãi sự vô định của cuộc đời. Nhứt là sau khi, một thằng nhóc cùng tuổi trong xóm bị chết đuối.

2. Hồi nhỏ, ở Đà Nẵng, nhà tôi to nhứt xóm. Tuy nhiên, sau giải phóng, cái nhà chỉ còn vẻ hào nhoáng bên ngoài, 4 tầng lầu khi trời mưa đều bị dột. Buồn cười nhứt là năm tôi học lớp 1, là năm 1984, cũng là năm mà ký ức của tôi có vẻ như tồn tại một cách rạch ròi và rõ ràng. Năm đó, tôi nhớ bà nội nuôi heo trong hồ bơi trên sân thượng. Tôi có hỏi, sao phải nuôi trên này, nội nói, nuôi trên thượng thì công an, thuế vụ sẽ không biết, và đó là món tiền tiết kiệm mà nội để dành làm đám cưới cho chú út. Phải nói, mùa mưa bão, nhà tôi tuy có thấm dột, nhưng vẫn là căn nhà an toàn nhứt xóm để trú bão và cả những nỗi sợ vô hình bên ngoài nhà. Sau này, năm 1992, nhà được bán lại cho công ty Bitis. Năm 2001, tôi về Đà Nẵng,  dân trong xóm kể, nhân viên Bitis ngủ trên phòng họp ở tầng 3 (vốn là phòng thờ),  thấy có ông già râu tóc bạc phơ, đầu bịt khăn đỏ, cầm gậy đuổi đánh.Thăm nội, kể nội nghe, nội nói đó là ông cố, ông rất khó chịu khi có người lạ ngủ nơi tôn nghiêm nhứt của nhà. Vậy đó, nhưng tôi nhớ, khi còn ở nhà cũ, thỉnh thoảng lúc buồn, hay lười học, tôi thường hay trốn lên phòng thờ, nằm dưới mấy cái bàn, ngủ ro ro, mặc cho bà nội tụng kinh lúc sáng, chiều.

3. Vài câu chuyện trong cuốn Ngọn Nến Bên Kia Gương, của cô Minh Ngọc (bạn mẹ tôi), mẹ bảo, rất nhiều sự kiện cô Ngọc lấy từ gia đình mình để hư cấu. Bên ngoại, nhiều chuyện không tưởng đã xảy ra. Gần giải phóng, thì ông ngoại dắt cả bầu đoàn thê tử bỏ Sài Gòn ra Huế sống. Mẹ đang học Văn khoa trong này cũng chuyển  ra Huế học. Rồi thì giải phóng vào, một cuộc bể dâu đến vô cùng. Từ đó tuổi thơ tôi, khi hè về, khi tết nhứt đến là gắn liền với đèo Hải Vân, với đoàn tàu chợ chạy hơn 100km mà mất nguyên một ngày. Tôi nhớ nhiều lần, sáng sớm ở Đà Nẵng lên tàu, thì đến 11h, 12h đêm mới tới Huế. Ở Huế, những ngày giáp tết, dì tôi ít khi cho vô Thành chơi, dì nói thời điểm đó ma nhiều. Nhưng tôi không tin. Và có một năm, vào những đêm 29, 30 tết,  tôi trốn dì, đi vô Thành, hương cắm đầy đường, thời đó điện cúp luân phiên, nên đi trong thành mà cứ như đi ở nghĩa địa. Và đã sợ. Ở Huế, rất nhiều nhà chung ngày giỗ vào dịp tết, có nhiều nhà lén mở nhạc Trịnh, bài "Hát trên những xác người"... Huế rất cổ kính, Huế cũng bi ai và hoang liêu cả lòng người những năm 80 của thế kỷ trước.

4. Vào Sài Gòn, gần 20 năm, thỉnh thoảng không nguôi cảm giác nhớ Đà Nẵng, nhớ Cầu Hai, nhớ Huế. Thế nhưng, từ sau dịp bà nội, rồi bà ngoại mất, tôi về đó,  nhưng chẳng còn cảm giác nhớ thương. Đôi lần, ngồi ở Đà Nẵng, tôi tự hỏi, mình sẽ làm gì để sống nếu quay về đây. Vài ba ngày là chồn chân, chỉ muốn về Saigon, để cắn đít thằng con mới nói bập bẹ. Có một điều tôi luôn day dứt, những năm nội còn sống, tết nào y một, điện thoại, về đi con, tao cho tiền mua vé tàu. Và cũng y một, năm nào cũng thế, tết, chẳng bao giờ về Đà Nẵng. Đó có thể là một điều rất sai trong vạn điều sai lầm mà tôi mắc phải. Nghĩ tới, mắt vẫn luôn cay.

5. Nói cho cùng, sống trên đời, đôi khi tình thương là thứ mà không tiền bạc nào mua nổi. Vì nếu tình thương mua được bằng tiền thì nó là sự phục vụ chứ ko phải là tình thương. Tình thương là vô điều kiện giữa những người cùng huyết thống, và giữa những người không cùng huyết thống. Ai may mắn, thì sống cuộc đời viên mãn trong tình thương mến. Cũng coi đó là mục đích để sống, để xây dựng, để kiếm tìm trong một cuộc đời vốn bản chất là vô nghĩa. Tự ta thôi.

Cuối năm, hoài niệm cũng chỉ để tĩnh tâm. Đôi khi, cười chỉ là cách để chúng ta bước qua thời gian, đi tới những khoảng vô định và miền vô cực phía trước.

Vững lòng !