Báo Thanh Niên Online ngày 2/2 đăng lại bài viết của GSTS Hoàng Chí Bảo (Hội đồng Lý luận Trung ương) nhân ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bài viết có tựa đề "Bấm Đảng ta, tất cả vì hạnh phúc của nhân dân" trước đó đã đăng trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ với nội dung ca ngợi Đảng đã làm nên "những bước ngoặt lớn, những kỳ tích, làm thay đổi số phận của cả một dân tộc, mở ra triển vọng tốt đẹp cho cuộc sống của nhân dân".

Bài viết của Giáo sư Bảo nhận được hai bình luận (comments) của độc giả, cách nhau 34 tiếng đồng hồ.

Bình luận thứ nhất ca ngợi bài viết là "rất hay, rất sâu sắc và toàn diện". Bình luận thứ hai ngắn gọn: "Cũ mòn và giả dối". Các comments trên báo này đều đi kèm nút 'Thích' và 'Không thích' để độc giả phản hồi.

Ban biên tập báo Thanh Niên đã gỡ bỏ cả hai bình luận sau khi bình luận chê được gần 1.000 người bấm nút 'Thích' trong khi bình luận khen 'sâu sắc toàn diện' nhận gần 3.000 'Không thích'.

Đây có lẽ là lần đầu tiên các nút khen chê của báo mạng thu hút chú ý lớn như vậy của độc giả, vốn trước kia không có nhiều cách để bày tỏ thái độ của mình về các bài báo trong khi các bình luận bị ban biên tập kiểm duyệt.

Tương tự, báo VietnamNet hôm 5/2 đăng bài "Bấm Việt Nam báo cáo LHQ về nhân quyền" cũng có hai nút 'Thích' và 'Không thích' cho độc giả bầu chọn.

Tới thời điểm 15:30 chiều thứ Năm 6/2, số người thích là 66 và số người không thích là 3.329.

Đến 17:50 chiều cùng ngày, số người thích tăng lên 82, và không thích lên 3892.

Trong trào lưu báo điện tử phát triển mạnh mẽ những năm gần đây, các báo ở Việt Nam đã cố gắng đưa vào các ứng dụng kỹ thuật mới hỗ trợ người đọc.

Để tránh bị hiểu… đúng khi tôi nói vậy, xin lý giải bằng năm dấu nhấn sau đây.

1- Có một anh chàng trình độ cờ quạt kém nhưng đam mê môn này, hay trốn việc nhà đi chơi, gặp ai cũng khiêu chiến nhưng thường thua be bét.

Một lần đi chơi cờ về bà vợ hỏi: Anh chơi với ai?. Anh đáp: chơi với thằng Tèo. Vợ hỏi tèo chơi có khá không anh nói nó thì chơi bời ra cái gì mà hỏi. Vợ biết tính chồng, gặng hỏi tiếp về kết quả thì anh ta đành phải nói rằng:

- Anh chơi ba ván. Một ván nó không thua. Một ván anh không thắng. Một ván anh xin hòa, nó không cho.

Chị vợ cười mỉm, biết chồng mình tài hèn đến đâu.

Tôi rất thích câu chuyện này nhưng thích nhất là cái “hậu” của nó. Chị vợ nghe xong, không buồn nhiều về kết quả ba ván cờ của chồng mà sẽ rất buồn vì phải chung sống với một tay luôn biết LẬP LỜ, LẨN LƯỢN, LÈO LÁCH, LẤP LIẾM, LẬP LỜ. Thua thì nói huỵch toẹt ra là thua, nói vòng vo gì thì ai cũng biết anh không thắng, anh xin hòa người ta không cho, thua trắng, rách việc!.

2- Cách nay dăm năm, khi nói đến chất lượng một số tổ chức, hay có cách đánh giá “Một bộ phận không nhỏ” thoái hóa, biến chất.

Kiểu L này không giúp người dân, người nghe nhẹ lòng mà người ta hiểu ngay tút xuỵt là một bộ phận lớn.

3- Một số vụ án mạng xảy ra khi người dân bị lưu giữ ở nơi công quyền, khi mục sở thị rồi, tòa kếu án kẻ thủ ác rồi nhưng vẫn L một cái bằng cụm từ “làm chết người” chứ không phải giết người.

4- Đến hôm nay, vụ báo chí L cái tên ông Thứ Trưởng Phạm Quý Ngọ, chỉ dám đề “Một cán bộ cao cấp bộ CA “ hoặc “Một Thứ trưởng bộ CA”, hoặc “Ông anh ở bộ CA” xem ra có vấn đề.

Hình như ai đó (nếu có) tham gia vào vụ nắn dòng này hoặc TBT các báo tự “điều chỉnh” bằng kiểu L này không… khôn ngoan.

Một là trên báo mạng, chính báo của các vị đã nêu đích danh rồi, giờ muốn L cũng không L được đâu, thời nay ông già ăn mày ở miền tây còn biết xài “Ai phôn” gì đó thì L làm sao được.

Còn nếu nói thẳng, cũng chỉ là nêu thông tin thật ghi nhận tại Tòa không có sai phạm gì ( như báo Phụ Nữ TP HCM).

Nếu nói thẳng những người dân đọc báo, sẽ hiểu rằng một ông Phạm Quý Ngọ cụ thể đang bị nghi vấn, có thể đúng có thể sai với lời khai của Dương Chí Dũng nhưng kiểu nói “Một cán bộ cao cấp” là vô tình gieo một sức ép kinh khủng lên uy tín của các đồng chí cán bộ cao cấp khác của Bộ CA, người xem sẽ bị dẫn lối vào sự bán tín bán nghi, đồn đoán tung tung, ảnh hưởng đến tập thể lãnh đạo Bộ.

Không hoan hô L, hoan hô Phụ Nữ TP HCM!.

Trong trường hợp này, để an toàn cho bản báo, chỉ cần học cách của Truyền thông phương tây, ghi thêm rằng “Nguyên văn lời khai của Dương Chí Dũng là…” là xong.

Chiều nay giao ban vất vả đây, nhất là anh “Phụ nữ”.

Bởi thế, không có gì lạ khi những người “bình thường” có rất nhiều nhu cầu.

Những ngày nắng đẹp mùa đông này, đi qua đoạn phố trước khách sạn Métropole Hà Nội, ta thấy dặt dìu những đôi trẻ mặc trang phục đám cưới chụp ảnh. Họ cắn răng chịu rét để tươi cười cho nhiếp ảnh gia thu lấy những hình ảnh đẹp, họ tạo những dáng vẻ sao cho thật độc đáo, cố sao không để trùng lặp với một cặp đôi nào khác. Không khí hạnh phúc làm sáng bừng lên một khoảng thành phố đang buồn bã lạnh đìu hiu.

Điều đáng quan tâm là tại sao một địa điểm như vậy, không gắn liền với một truyền thống nào liên quan đến hạnh phúc lứa đôi, hứa hẹn vô hình rằng đến đây thì đôi lứa sẽ được may mắn trong chặng đường hôn nhân trước mặt, mà thật ra là địa điểm của một quá khứ thực dân từng một thời bị lên án, lẫn vào với những tàn dư nếu không phải đau thương thì cũng chẳng mấy hay ho, nơi ấy lại được nhiều người chọn để gửi gắm hy vọng đến như vậy.

Là bởi nơi này đã trở thành một huyền thoại: nó không chỉ còn là chính bản thân nó, mà tâm lý cộng đồng đã cấp cho nó thêm một nét nghĩa, biến nó trở thành ngôi đền thiêng của kỳ vọng hạnh phúc. Bản thân địa điểm cũng hỗ trợ thuận lợi cho cách nghĩ ấy: những cặp vợ chồng trẻ trong trang phục cưới châu Âu nghĩ rằng không nơi nào thích hợp hơn là cái chốn đậm nét châu Âu nhất của thành phố Hà Nội ấy.

Dạng nhu cầu này rất đặc thù cho đời sống con người. Hình như con người có phát triển đến đâu, có văn minh thêm bao nhiêu lần đi nữa, thì mọi sự vẫn không thể nào được nhìn nhận đơn giản như chính nó. Mọi sự vật không được quyền tồn tại một cách giản đơn. Con người cũng vậy: lý lịch gia đình dần không còn là một yếu tố quan trọng trong việc nhìn nhận và đánh giá từng cá nhân nữa nhưng đã có những thứ khác thay thế. Một con người không phải là một con người đơn lẻ, mà đính lên con người ấy là phục trang, phụ kiện, là quá khứ học hành ở Harvard, Oxford, là người đàn bà hay người đàn ông luôn luôn đi cùng hoặc đứng sau người đó.

Đem theo khư khư bên mình cách nhìn cuộc đời nhuộm đẫm sắc màu huyền thoại ấy, con người cư xử theo những cơ chế tuân phục huyền thoại. Cứ có chuyện gì rầm rĩ xảy ra mà xem, một nhân vật này một nhân vật kia trở thành đối tượng lên án rộng rãi, tức thì một huyền thoại nhảy xổ ra án ngữ phần lớn phát ngôn tập thể, huyền thoại ấy thường là “quá khứ”. Ta thường nghe thấy những câu kiểu như ngày xưa thì thế này, ngày xưa thì thế kia, sao bây giờ lại ra nông nỗi ấy. Bất kỳ ai trong những giây phút trung thực hiếm hoi với bản thân mình cũng đều cảm thấy ấm ức vì hồi bé hay bị ông bà bố mẹ mắng mỏ nặng nề, bảo rằng bây giờ chúng mày sướng thế có khổ như xưa phải cuốc bộ mười cây số đồi núi đi học vào sáng sớm đâu thế mà học hành vẫn kém cỏi thế. Nhưng khi đến lượt mình phải hành xử, thường xuyên họ lại rơi vào cái vòng luẩn quẩn huyền thoại: ngày xưa mới abc, bây giờ thì xyz. Và chuyện hẳn sẽ còn như vậy mãi cho đến kết thúc thời gian. Bởi con người cá nhân thì bơ vơ lắm, lúc nào cũng cần có chỗ dựa là những thứ có công lực thâm hậu đã được thời gian bồi đắp.

Vậy nên một khi thông tin trở thành món đồ chơi trong bàn tay bất kỳ một ai, ta được chứng kiến những màn phẫn nộ tập thể đầy gay cấn (rất dễ dẫn đến những kết quả bi thảm ví dụ như unfriend nhau trên facebook). Tuần này ta phẫn nộ vì điều này, tuần sau ta phẫn nộ vì điều kia, tuần sau nữa ta lại phẫn nộ thêm với một điều kia nữa. Đến lần phẫn nộ thứ n thì ta cũng đã thanh thản thoát được khỏi cơn phẫn nộ lần thứ n-3. Những cơn phẫn nộ ấy dựa trên một huyền thoại hư ảo về con người công bằng và xã hội công chính. Bởi hiện thực có vẻ không được như vậy cho nên con người ta cần tự xây dựng một hay một vài lý tưởng nào đó để có chỗ mà bấu víu, chúng là những huyền thoại. Con người đơn lẻ thì yếu ớt lắm, nhiều khi cũng chẳng muốn tỏ lòng phẫn nộ đâu nhưng bạn bè người quen ai cũng phẫn nộ bừng bừng, chẳng nhẽ mình lại không.

Sau bi kịch unfriend nhau thì lại hay có màn chính kịch “Tôi và chúng ta” hào hùng: khi cần “gọi hội” để cho xôm một vụ chửi hôi, con người ta thường có xu hướng thỏ thẻ xin nhau add friend trở lại.

Trong khi đó, những ngày nắng đẹp, các cặp nam thanh nữ tú vẫn đến trước khách sạn Métropole để chụp ảnh. Huyền thoại có một cơ chế rất đặc biệt là nó giúp người ta lờ đi sự thật rằng rất nhiều đôi từng chụp ảnh nơi đây sau này có cuộc sống vợ chồng chẳng ra gì. Cũng chẳng sao, vì chúng ta cần huyền thoại, và cần một bộ ảnh cưới thật đẹp.