Dương Chí Dũng có tội lỗi khi lôi kéo em trai mình vào vòng lao lý. Thế nhưng, Dương Tự Trọng quả thực lại có rất ít sự lựa chọn. Sự lựa chọn còn ít hơn khi nếu bị bắt và bị xét xử, người anh có thể sẽ phải đối mặt với án tử hình. Từ chối trợ giúp sẽ không vi phạm pháp luật. Tố giác còn có thể được thưởng. Nhưng làm như thế thì tình cốt nhục, đạo đức có còn hay không? Đặc biệt, trong một gia đình mà tình cốt nhục sâu nặng như họ Dương thì làm như thế rõ ràng là không thể!

Pháp luật xung đột với đạo đức là một điều rất không may. Bởi vì đạo đức mới chính là nền tảng quan trọng nhất của xã hội loài người. Đạo đức mới là cái làm cho cuộc sống tốt đẹp và trường tồn.

Cha ông ta xưa đã hiểu rất rõ điều này. Pháp luật xưa vì vậy đã từng cho phép người thân trong gia đình "giấu tội cho nhau". Ngày nay, chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền. Pháp luật trong một nhà nước pháp quyền - như Thông điệp đầu năm 2014 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ rõ - phải tiệm cận được công lý. Nghĩa là, pháp luật phải được ban hành và áp dụng phù hợp với đạo lý, với lẽ phải và lương tri.

Hiến pháp mới có hiệu lực từ ngày 1.1.2014 (trước ngày toà tuyên phạt Dương Tự Trọng 18 năm tù) cũng giao nhiệm vụ cho toà án phải bảo vệ công lý: "Toà án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý" (Khoản 3, Điều 102, Hiến pháp năm 2013). Thế nhưng, phạt nặng một người bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ đạo lý của mình thì có bảo vệ được công lý hay không và có hợp hiến hay không? là điều làm chúng ta thật sự băn khoăn, quan ngại.

Trong phiên tòa xét xử Dương Tự Trọng và đồng phạm về tội Tổ chức người khác trốn đi nước ngoài, ngày 7/1 có mặt với vai trò nhân chứng, cựu cục trưởng Hàng hải Dương Chí Dũng bất ngờ khai ra người gọi điện thoại mật báo tin ông ta bị khởi tố là một thứ trưởng.

Trong lời khai của Dương Chí Dũng nói có nhiều lần đến nhà của "ông anh" ở tòa nhà Tòa nhà Pacific Place tọa lạc tại số 83 Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm để biếu tiền và nhờ giúp đỡ trong quá trình điều tra vụ việc tại Vinalines.

Nhận định về lời khai này, Luật sư Trần Đình Triển nói: "Lời khai này của ông Dũng đã có từ giai đoạn điều tra chứ không phải đến phiên tòa mới có, tuy nhiên việc công nhận lời khai của ông Dũng có là chứng cứ để buộc tội cho người khác hay không hoàn toàn phụ thuộc vào các cơ quan tố tụng, bởi nó cần phải được cơ quan tố tụng xác định là có phù hợp với các chứng cứ khách quan khác hay không?

Ví dụ ông Dũng khai cùng với vợ là bà Mai Phương đưa 10.000USD cho cán bộ này tại một khách sạn ở Tuần Châu. Cả ông Dũng và bà Mai Phương đều khai căn phòng đó có 1 giường đôi, có 2 cái ghế… vậy thì cần xác định khoảng thời gian đó có việc vợ chồng cán bộ này nghỉ ở khách sạn trên; căn phòng vợ chồng cán bộ này ở có đúng như mô tả của hai vợ chồng ông Dũng hay không?

Đối với lời khai mang 500.000USD đến cho cán bộ này ở tòa nhà Pacific Lý Thường Kiệt (Hà Nội) thì ngày đó camera tòa nhà có lưu lại được hình ảnh ông Dũng đến hay không? Ông Dũng khai việc đến đó có lái xe CQ đưa đi, vậy thì cần lấy lời khai của lái xe".

Được biết, tòa nhà Pacific Place tọa lạc tại số 83 Lý Thường Kiệt là khu tổ hợp thương mại, nhà ở cao cấp. Quy trình quản lý và bảo dưỡng tòa nhà theo tiêu chuẩn quốc tế do IMO Management thực hiện. An ninh đảm bảo 24/24h mỗi ngày.

Tòa nhà có tầng hầm để xe được theo dõi, giám sát bằng camera 24/24, Có hệ thống thang máy, nhân viên vệ sinh tòa nhà luôn hoạt động 24/24 nên chắc chắn việc xác định lời khai của Dương Chí Dũng có đúng hay không thì hoàn toàn không khó.

Trong khi đó, Luật sư Phan Xuân Xiểm, nguyên Vụ trưởng Vụ Trung ương 1, Ủy ban Kiểm tra Trung ương cũng cho biết: "Tôi thì luôn nghĩ "không có lửa làm sao có khói". Không có lý do gì để Dương Chí Dũng bịa đặt ra những điều đó. Vấn đề bây giờ là đã khởi tố vụ án, các cơ quan phải xác minh rõ ràng, có chứng cứ cụ thể để kết luận. Phải làm rất cẩn trọng vì đó là uy tín, là sinh mệnh chính trị của cán bộ".

Theo Luật sư Phan Thanh Bình nhận định: Nếu lời khai về người mật báo là có thật, cựu cục trưởng Hàng hải Dương Chí Dũng sẽ được giảm án vì có công phát hiện tội phạm; ngược lại sẽ thêm tội Khai báo gian dối.

Tuy nhiên, giả sử phiên tòa phúc thẩm vẫn y án tử hình với Dương Chí Dũng, nhưng cuộc điều tra về "người mật báo" vẫn chưa đi đến hồi kết thì sẽ giải quyết thế nào? Vấn đề này đã được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 58 Luật thi hành án hình sự.

Theo đó, “Hội đồng thi hành án tử hình quyết định hoãn thi hành án tử hình trong trường hợp sau:... Ngay trước khi thi hành án người chấp hành án khai báo những tình tiết mới về tội phạm”.

Như vậy, trong trường hợp này, việc áp dụng án tử hình với Dương Chí Dũng sẽ được hoãn cho tới khi vụ án “cố ý làm lộ bí mật công tác” được giải quyết (có kết luận của Cơ quan điều tra là không có hành vi phạm tội hoặc có bản án của tòa án có hiệu lực pháp luật).

Ngược lại, nếu cơ quan điều tra kết luận không có hành vi “mật báo” cũng như nhận tiền hối lộ, Dương Chí Dũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Khai báo gian dối hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật”.

Ngoài ra, theo quy định của Bộ luật hình sự cũng nêu rõ: “Bị cáo không có tài sản để bồi thường nhưng đã tích cực tác động, đề nghị cha, mẹ hoặc người khác (vợ, chồng, con, anh, chị, em, bạn bè...) sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả và những người này đã thực hiện việc sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của bị cáo gây ra” thì cũng được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nêu trên.

Ông Bình nói thêm: Nếu gia đình ông Dũng nộp tiền bồi thường thì khả năng Dương Chí Dũng bị tử hình là không lớn.

Tại phiên tòa xét xử Dương Tự Trọng và đồng phạm phạm tội “Tổ chức người khác trốn đi nước ngoài” diễn ra hôm 8/1, do thẩm phán TAND TP Hà Nội Trương Việt Toàn làm chủ tọa, bị cáo Dương Chí Dũng khai dùng số sim rác để gọi điện cho “ông anh” và được người này báo tin sẽ bị khởi tố, bắt giam nên Dũng biết và bỏ trốn.

Dương Chí Dũng khai, chính mình đã được báo tin về việc sẽ bị khởi tố, bắt giam vào khoảng 17 đến 18 giờ ngày 17/5/2012.

Khi chủ tọa Trương Việt Toàn hỏi dùng số điện thoại nào để gọi, Dương Chí Dũng trả lời: “Tôi đã dùng số sim rác của mình để gọi". “Số điện thoại của tôi là: 0975.00.8888”.

Tuy nhiên, khi Thẩm phán Toàn hỏi tiếp Dương Chí Dũng gọi cụ thể vào số máy nào, thì Dương Chí Dũng trả lời không nhớ cụ thể và cho biết đã lưu trong danh bạ điện thoại của máy di động hay dùng.

Luật Hồng Đức điều 504: "Con cháu tố cáo ông bà cha mẹ, nô tỳ tố cáo chủ có tội lỗi gì, đều xử tội lưu đi châu xa; vợ tố cáo chồng cũng bị tội trên. Tố cáo ông bà ngoại, cha mẹ và ông bà cha mẹ về bậc tôn trưởng vào hàng cơ thân của chồng, cùng là nô tỳ tố cáo người vào bậc cơ thân của chủ, dẫu việc có thật, cũng phải tội biếm hay tội đồ; nếu là tội mưu phản, đại nghịch hay là mẹ đích, mẹ kế mà giết cha, cha mẹ nuôi giết con đẻ thì cho phép tố cáo".

- Luật còn cấm anh chị em ruột kiện cáo lẫn nhau, điều mấy quên mất. 

2- Người không tố giác là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội khác là tội đặc biệt nghiêm trọng quy định tại Điều 113 của Bộ luật này.

Luật Hình sự, Điều 314. Tội không tố giác tội phạm 

3. Người không tố giác nếu đã có hành động can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt.

(Hết trích.)

Trùm CÁ như Dương Tự Trọng ắt chén đậu hũ phải đủ đầy để hiểu rằng, đại án như Dương huynh chạy đâu cũng không thoát. Giá Dương đệ sinh thời Hồng Đức thì án cầm chắc  mưu phản, đại nghịch, phải sung vợ con làm nô tì. Dám tổ chức cho tội phạm triều đình vượt biên cơ mà. Còn sinh nhầm thời quá độ XHCN ngày nay, giá Dương đệ tỉnh táo áp dụng khoản 3 - Đ314 – Luật Hình sự thì đã có cơ may giảm nhẹ vài phần cho cả 2 anh em.

Chưa bị truy tố tội bao che tội phạm đặc biệt đã là may; bác Trọng chỉ bóc lịch vì tổ chức đưa người đi nước ngoài trái phép. Nghĩa; tình anh em thoát án, chỉ có công dân phạm tội phải ra tòa, quan chức phạm pháp phải chăn kiến. 

Gia đình - hạt nhân xã hội - cần được xây dựng bằng thương yêu, chia sẻ những điều tốt đẹp; không thể bằng tiếp tay, nuôi dưỡng cái ác. Làm hại xã tắc cũng là một trong thập đại ác, theo Hồng Đức, bên cạnh bất hiếu với cha mẹ, bất nghĩa với anh chị em. 

Chuyện vốn dĩ dễ hiểu như con đà điểu. Chẳng biết nguồn cơn nào mà chữ “tình” của bác Trọng được xì-bam cao trào suốt lượt báo chí, bắt đầu từ bài báo của anh ku Hoàng Gì Đó trên Petrol Tham. Một nền báo chí duy tình đến mức ngụy biện cho cả đại ác thế này thì mơ chi đến phúc phận công bằng - lẽ phải, Diễm ơi.

Đã đến giờ vác cuốc đi xây dựng CNXH, nếu rảnh sẽ mổ cò “Lương tâm xì-pam”. Thôi, túm trước lời dặn dò entry ấy cho nó máu:

Một xì-pam-mơ có lương tâm cần uốn phiếm google 7 lần trước khi chém gió, nhe Diễm.  

Chị Thùy Linh viết: 

“Theo dõi vụ án Dương Chí Dũng, Dương Tự Trọng thấy buồn kinh khủng...

Chúng ta đang sống ở một đất nước quá ít niềm vui và sự tử tế. Người dân phải lấy niềm vui từ những vụ án dính đến đám quan chức bỉ ổi. Đến niềm vui của dân chúng cũng bị hoen ố…”.

Quả thật hôm rày dư luận đã đi từ tâm trạng ngạc nhiên sửng sốt đến cảm xúc hả hê không kiềm chế! Không hả hê sao được khi những kẻ quyền lực ngồi trên đầu trên cổ người dân, nuốt không biết bao nhiêu tiền thuế của dân mà người ta cố tình bóp méo gọi là “tiền nhà nước”, bây giờ phải trả giá! Dù cái giá phải trả của họ cũng không thể và không bao giờ đền bù lại được những mất mát mà người dân phải đau đớn chịu đựng. Nhưng mà cười kiểu này sao thấy đau xé lòng, những tiếng cười lấp vùi trong những giọt nước mắt đắng nghét tuôn dài!

Ôi mà thế nào thì cũng cứ cười đi đã. Cười để thấy cái chân lý dân gian “của thiên trả địa; quả báo nhãn tiền” vẫn còn đúng, cười để thấy cái chân lý ngàn đời rằng mọi cái ác, cái xấu, rồi cũng sẽ đến ngày đền tội. Còn nữa đó, đợi đi. Sẽ đến ngày tất cả sẽ được đưa ra ánh sáng, thiện ác phân minh, chính tà phân định. Còn nữa đó, đợi đi!

Thế nhưng, cũng ngay sau khi có quyết định khởi tố này, Báo Công an Nhân dân đã có ngay một cuộc phỏng vấn với Trung tướng Hoàng Kông Tư, Quyền Tổng Cục trưởng Tổng cục An ninh II, Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an về sự việc này và ý kiến của ông Hoàng Kông Tư có thể là một gáo nước lạnh dội vào không khí nóng hừng hực của sự mong chờ nói trên.

Theo lời ông Tư thì kết quả điều tra, xác minh đến nay đã cho thấy không có cuộc trao đổi bằng điện thoại nào giữa Dương Chí Dũng với  thượng tướng Phạm Quý Ngọ, nghi can số 1 trong vụ án đã khởi tố nói trên nên chưa đủ căn cứ để kết luận là “đồng chí Phạm Quý Ngọ” có liên quan.

Việc đồng chí Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra đã khẳng định như đinh đóng cột như thế thì có rất nhiều khả năng vụ án vừa mới được mở ra sẽ sớm được khép lại vì không tìm ra đâu chứng cứ để khởi tố bất kỳ bị can nào.

Cho đến thời điểm này, với những lời khai của Dương Chí Dũng và dựa trên những suy đoán hoàn toàn logic, hầu như ai cũng tin một cách chắc chắn rằng ông Dũng phải được một “ông anh” nào đó báo tin thì mới chủ động chạy trốn như vậy, và nếu đúng như vậy thì việc không tìm thấy “ông anh” nào sẽ đánh tan huyền thoại rằng cơ quan điều tra của chúng ta là “giỏi nhất thế giới” như lời ca ngợi của một vị đại biểu quốc hội gần đây.

Nhưng sự khác nhau giữa việc tìm ra hay không tìm ra một bị can cụ thể  không chỉ là ở chỗ “huyền thoại” ấy có bị đánh tan hay không mà còn ở sự khác nhau về độ nóng của nó. Đấy mới là điều đáng quan tâm.

 Việc tìm ra một bị can là bước ngoặt quan trọng nhất và nóng nhất của một vụ án nói chung. Còn đối với vụ án cụ thể này thì việc không tìm ra một bị can cụ thể nào có khi lại tạo ra một bước ngoặt khác vượt ra khỏi tầm của một vụ án và nếu điều này xảy ra thì sức nóng của nó có thể  sẽ thiêu cháy cả một cơ đồ mà người ta đã xây dựng hơn nửa thế kỷ qua!

Người viết bài này không mong chờ vào khả năng nào vì điều gì đến thì nó sẽ đến.

Mình tự cười mình. Gần 2 chục năm ôm keyboad rồi mà chiều nay vẫn còn viết những câu trong trẻo thế này (cho báo giấy nhé): 

“Một lời khai không phải là căn cứ để có thể xác định chính Thứ trưởng Bộ Công an là người báo tin Dũng bị khởi tố. Một lời khai chưa thể khẳng định được bất cứ điều gì. Huống chi, câu chuyện nửa triệu dollar chắc chắn là không thể xác định được ở bất cứ tài khoản ngân hàng nào.

>> Điểm nóng 500.000 USD

Nhưng một lời khai là một lời khai, nó ít nhất cần được công khai trên báo chí như công khai trước tòa và như sự thật vốn có. Để sau đó, điều tra, xác minh rõ ràng hoặc để buộc một thứ trưởng Bộ Công an phải chịu trách nhiệm, hoặc để chứng minh sự trong sạch của ông. 

Ngày hôm qua, dư luận đã sửng sốt khi báo chí, ngay sau khi đưa tên vị thứ trưởng Bộ Công an, đã “lắc chữ” trở thành “Một ông anh” bên Bộ Công An.

Không thể vì bất cứ lý do gì để thêm một lần nữa biến lời khai, giữa thanh thiên bạch nhật, trong một phiên tòa công khai, về một cái tên cụ thể, từ một bị cáo “phải chịu mức án cao nhất”, lại trở thành “một ông anh”.

Bởi trò chơi lắc chữ, ám chỉ một cái tên mà “ai cũng biết là ai đó”, nói thẳng, là sự thiếu tôn trọng đối với bạn đọc, thiếu tôn trọng đối với nhân dân”.

Đấy, nhét “một ông anh” vào mồm Dương Chí Dũng trong khi ông này, trong thế “chẳng có gì phải giấu giếm” đã huỵch toẹt ra…Voldemort rồi thì phải chăng là báo chí đang bịa đặt!

Đấy. Nhẽ phải gào lên như anh Chí làng Vũ Đại: Muốn trung thực nhưng có ai cho tôi trung thực đâu.

Phiên xử ông Dương Tự Trọng sáng nay đã đặt ra một tiền lệ đau đầu cho làng báo. Khi tường thuật đến đoạn ông Dương Chí Dũng khai ai là người báo tin để biết mà chạy trốn, hầu hết các báo đều viết: “Trưa 17-5, tôi điện thoại cho ông anh trên Bộ công an hỏi xem anh đi công tác về chưa, anh nói đang trên đường về Hà Nội… Đến tối 17-5, anh ấy điện cho tôi thông báo Thủ tướng đã chấp thuận lệnh khởi tố và bắt tạm giam chú, chú nên tắt điện thoại và lánh đi một thời gian”.

Đối chiếu với một tường thuật ban đầu (sau này đã sửa) của một tờ báo khác thì không phải như vậy. Dương Chí Dũng khai rõ họ tên và chức vụ người báo tin.

Nếu đưa tin như các báo đang đưa, sẽ:

- Sai với thực tế bởi ông Dũng không nói thế tại tòa trong khi báo chí phải tôn trọng sự thật. 

- Có khả năng sau này ông Dũng sẽ kiện vì tường thuật sai lời khai của ông ta.

- Người không biết sẽ trách tòa vì sao khai chung chung “ông anh trên Bộ Công an” mà tòa không hỏi cụ thể. Cái này là gây tiếng oan cho tòa.

- Báo tường thuật sai có thể ra tòa như vụ PMU18.

- Lịch sử sau này ghi lại đến đây ắt phải làm footnote và báo chí bị bêu danh trong lịch sử.

Vậy có cách nào giải quyết không?

Theo tôi, báo nên tường thuật theo kiểu: “Trưa 17-5, tôi điện thoại cho ông Y trên Bộ Công an hỏi xem…” và sau đó mở ngoặc chú thích: “Ông Dũng khai rõ tên và chức vụ ông Y tại tòa nhưng do yêu cầu của cơ quan chức năng nên chúng tôi chưa thể ghi rõ tên và chức vụ ông Y”.

Làm được như vậy vừa trọn vẹn đôi đường. (Còn vì sao dùng ông Y thì bởi ông X đã có người dùng rồi, dùng nữa coi chừng nhầm lẫn). Nhưng theo tôi có lẽ các báo thận trọng quá mức; có lẽ không ai ngây thơ đến độ yêu cầu báo chí không đăng một chi tiết quan trọng như thế được công khai tại tòa. Có thể người ta chỉ yêu cầu báo chí cẩn thận, khai là khai như vậy, chờ cơ quan điều tra kết luận chứ báo chí đừng nhảy vào lên án hay phán xét ngay. Thôi cứ hy vọng vậy đi – để xem báo in ngày mai xử lý ra sao!

P/s: