Tàu diesel-điện chạy cực êm và nó thật sự lợi hại cho các cuộc tấn công bất ngờ vùng cận bờ. Tuy nhiên, tàu diesel-điện chỉ có thể lòng vòng khu vực duyên hải do sự hạn chế của nhiên liệu. Trong khi đó, tàu hạt nhân có thể đi xa hơn, lặn sâu hơn, thời gian hoạt động dài hơn, chạy nhanh hơn, thích hợp với các chiến dịch điều động tác chiến cấp thời. Thân tàu to hơn cũng giúp nó trang bị “dàn đồ” dữ dội hơn, có sức công phá khủng khiếp hơn (một chiếc lớp Ohio có thể chứa 24 tên lửa đạn đạo Trident - loại mang đầu đạn hạt nhân phóng lên đến quỹ đạo Trái đất!). Và khi đánh “tay đôi” với tàu diesel-điện, tàu hạt nhân chắc chắn chiếm ưu thế bởi khả năng xoay trở linh hoạt. Tàu diesel-điện không thể địch lại, riêng ở mặt này, bởi càng xoay trở nhiều càng mau hết nhiên liệu. Lúc này, yếu tố “chạy êm” hay “hố đen tàng hình” hoàn toàn vô giá trị. Chẳng phải tự nhiên mà Trung Quốc, sau khi sắm 12 chiếc Kilo, đã xoay sang việc đóng tàu hạt nhân. 

Trong thực tế, nội bộ Hải quân Mỹ từng nhiều lần tranh cãi về việc nên đầu tư tàu điện-diesel hay tàu hạt nhân nhưng cuối cùng các ý kiến ủng hộ tàu hạt nhân vẫn áp đảo. Mỹ cũng đã nghiên cứu kỹ thuật đối phó tàu ngầm diesel-điện nhiều năm qua. Chuyên san Strategy Page cho biết, từ năm 2005-2007, Mỹ đã thuê dài hạn chiếc diesel-điện Gotland của Thụy Sĩ để thực hiện các cuộc huấn luyện (Gotland có kích thước gần tương tự Kilo, tức dài khoảng 65 m). Và nhiều năm trước khi Gotland neo ở San Diego cho các cuộc tập trận, Mỹ cũng đã mướn tàu ngầm diesel-điện của Úc để dựng kịch bản đối phó. Dựa vào kinh nghiệm thao dợt với tàu ngầm điện-diesel của Thụy Sĩ và Úc, Hải quân Mỹ đã phát triển các chiến thuật lẫn thiết bị-vũ khí để ứng phó với tàu ngầm diesel-điện nói chung. Với quan niệm Mỹ, tàu ngầm là một loại tàu chiến, dùng để tấn công, trên biển lẫn vào đất liền. Hỏa lực và mức độ nguy hiểm của nó ra sao mới quan trọng chứ không phải cỗ máy nó chạy êm như thế nào. Việc do thám dành cho các thiết bị khác, rẻ tiền và hiệu quả hơn. 

Do đó, biên chế tàu ngầm của hải quân Mỹ chỉ tập trung vào các loại tàu ngầm tấn công. Gồm 3 loại chính: tàu ngầm tấn công (đụng độ hải chiến trực tiếp, hỗ trợ tấn công đất liền bằng Tomahawk); tàu ngầm tên lửa đạn đạo (tấn công sâu vào hệ thống phòng thủ đối phương trong đất liền); và tàu ngầm tấn công chớp nhoáng. Hiện Mỹ có tổng cộng 71 chiếc, tất cả đều chạy hạt nhân: 18 tàu ngầm tên lửa đạn đạo lớp Ohio; 3 tàu ngầm tấn công (attack submarine) lớp Seawolf; 43 tàu ngầm tấn công lớp Los Angeles; và 7 tàu ngầm tấn công chớp nhoáng (fast attack submarine) lớp Virginia. Trong 71 chiếc nói trên, hầu hết đã được điều động tham chiến. Năm 1998, Tomahawk đã được bắn lên từ tàu ngầm (vào Sudan và Afghanistan); tương tự với trường hợp Iraq năm 2003…

Có gì khác nhau giữa phóng viên Nga làm việc ở Mỹ với phóng viên Mỹ làm việc ở Nga? 

Phóng viên Nga có thể chỉ trích tơi bời Barack Obama. Hơn thế nữa, báo Mỹ thậm chí sẵn sàng đăng bài của Vladimir Putin lên án Tổng thống Mỹ, như trường hợp New York Times (11-9-2013) đăng bài của Putin mang nội dung dạy Mỹ cách làm chính trị quốc tế, cách giải quyết xung đột bằng con đường lịch sự không chiến tranh (bài viết có đoạn: “Chúng ta phải ngưng việc sử dụng ngôn ngữ bạo lực và trở lại con đường giải quyết vấn đề bằng chính trị và ngoại giao một cách văn minh”). 

Tuy nhiên, cũng nhìn vấn đề bằng góc độ hành xử văn minh, người ta tự hỏi, không biết có tờ báo chính thống nào ở Nga dám đăng bài viết của Obama chỉ trích Putin? 

Và cũng nhìn vấn đề bằng lăng kính “văn minh”, phóng viên Mỹ làm việc ở Nga mà nói xấu Putin thì, “a lê hấp”, lên đường! Đó là trường hợp liên quan phóng viên lão làng David Satter. Reuters (14-1-2014) cho biết, Satter đã bị Bộ ngoại giao Nga khước từ visa từ tháng 12-2013. Sinh năm 1947, Satter là cây bút cựu trào chuyên mảng chính trị Nga. Từ năm 1976-1982, ông là thông tín viên Financial Times tại Moscow rồi làm thông tín viên đặc biệt cho Wall Street Journal…

David Satter đã viết ba quyển với nội dung rất “cà chớn” về Nga (“It Was a Long Time Ago and It Never Happened Anyway: Russia and the Communist Past” (2011); “Age of Delirium: the Decline and Fall of the Soviet Union” (1996); và “Darkness at Dawn: the Rise of the Russian Criminal State” (2003; trong quyển này, Satter nói rằng chính Cơ quan an ninh liên bang Nga là kẻ có trách nhiệm trực tiếp trong loạt vụ nổ chung cư hồi năm 1999 làm thiệt mạng hơn 300 người chứ chẳng phải khủng bố gì cả). Satter trở lại làm việc tại Moscow từ tháng 9-2013 cho đến khi bị trục xuất. Lần này, đương sự bị cấm cửa 5 năm. Cũng lâu rồi Moscow mới đuổi nhà báo Mỹ. Người bị “tiễn” trước đó là Andrei Nagorski, chánh văn phòng Newsweek, vào năm 1982.